Korzyści wynikające z zastosowania metod molekularnych in vitro


Kwartalnik pod patronatem Polskiego Towarzystwa Zwalczania Chorób Alergicznych





Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Kowal

Korzyści wynikające z zastosowania metod molekularnych in vitro

w diagnostyce IgE-zależnych chorób alergicznych


 
Kowal K.: Korzyści wynikające z zastosowania metod molekularnych in vitro w diagnostyce IgE-zależnych chorób alergicznych. Alergia, 2018, 1; 11-14

Ostatnie lata przyniosły szybki rozwój metody diagnostyki alergologicznej in vitro. Spowodowane jest to w dużej mierze postępem w dziedzinie syntezy, izolacji i charakteryzacji alergenów. Zastosowanie diagnostyki in vitro w oparciu o ocenę stężenia IgE wobec pojedynczych komponentów alergenowych pozwala na lepsza identyfikację głównych źródeł alergenowych i wykazanie mechanizmów reakcji krzyżowych. Metoda ta może być również pomocna w kwalifikacji chorych do immunoterapii alergenowej.
 
Choroby alergiczne zależne od immunoglobuliny E (IgE) takie jak alergiczny nieżyt nosa, zapalenia spojówek, astma alergiczna, alergie pokarmowe, alergie na jady owadów czy anafilaksja występują w krajach uprzemysłowionych u przeszło 20% osób z ogólnej populacji. Diagnostyka chorób, u podłoża których leży natychmiastowa reakcja nadwrażliwości, opiera się na wykazaniu powiązania pomiędzy występującymi objawami klinicznymi a obecnością alergenowo-swoistych IgE (sIgE). W celu wykazania obecności sIgE stosuje się metody in vivo i in vitro. W praktyce klinicznej najczęściej stosowaną metodą in vivo są testy skórne punktowe oraz rzadziej testy śródskórne. W wyniku indukowanej alergenem IgE-zależnej degranulacji komórek tucznych dochodzi do reakcji skórnej o typie bąbel i rumień.

Pomimo szeregu zalet metody in vivo charakteryzuje również szereg wad, a do głównych należą uzależnienie wyników od reaktywności skóry oraz od jakości ekstraktu stosowanego do testów.

Rozwijające się sposoby izolacji natywnych alergenów jak i możliwości syntetyzowania białek będących alergenami przy użyciu metod genetycznych stanowią nowe źródła substancji stosowanych w testach diagnostycznych. Jednakże, zastosowanie takich nowo uzyskanych materiałów do diagnostyki in vivo musi być poprzedzone wykonaniem szeregu badań pokazujących bezpieczeństwo ich stosowania u ludzi. Takie postępowanie znacznie wydłużyłoby możliwość wdrożenia do diagnostyki alergologicznej poszczególnych alergenów, których poznano już dzisiaj przeszło 3000, nie licząc ich poszczególnych odmian. Natomiast zastosowanie powyższych substancji w badaniach in vitro, które pozwalają na wykrycie obecności sIgE w surowicy badanych osób może odbywać się w zasadzie bez ograniczeń. Obecnie do wykrywania obecności sIgE w surowicy stosowane są przede wszystkim testy oparte na metodach immunoenzymatycznych, w których ekstrakt alergenowy/ alergen związany jest z fazą stałą. Obecne w surowicy przeciwciała rozpoznające dane białka wiążą się z nimi, a po usunięciu niezwiązanych elementów surowicy IgE rozpoznawane jest przy użyciu znakowanych przeciwciał. Po dokładnym wypłukaniu niezwiązanych przeciwciał i dodaniu odpowiedniego substratu intensywność reakcji barwnej jest oceniano kolorymetrycznie, a stężenie sIgE w badanej surowicy jest proporcjonalne do intensywności zabarwienia.

Ocena stężenia sIgE za pomocą testów immunoenzymatycznych w diagnostyce chorób alergicznych charakteryzują liczne korzyści:
 
  1. Nie stwarza ryzyka anafilaksji, szczególnie jeśli chodzi o diagnostykę reakcji anafilaktycznych na leki czy pokarmy.
  2. Może być wykonywana u chorych przyjmujących leki blokujące reakcję skórną takich jak leki przeciwhistaminowe czy przeciwpsychotyczne jak również w sytuacjach, gdy stosowane leki mogą zwiększyć ryzyko ciężkiej anafilaksji lub utrudnić postępowanie w przypadku wystąpienia anafilaksji (β-blokery i inhibitory enzymu konwertującego).
  3. Może być wykonywana u chorych z rozległymi zmianami skórnymi oraz wkrótce po przebytej reakcji anafilaktycznej, czy też po intensywnej ekspozycji skóry na promieniowanie UV czyli w sytuacjach gdy wykonanie testów skórnych nie umożliwia uzyskania wiarygodnych wyników.
  4. Pozwala na zastosowanie nowych ekstraktów alergenowych oraz pojedynczych białek, w tym białek rekombinowanych czy modyfikowanych.
  5. Umożliwia szybką ocenę uczulenia na duży zakres alergenów.

Dostępne testy pozwalają na ocenę sIgE wobec alergenów:
 
  • wziewnych
  • pokarmowych
  • lateksu
  • niektórych leków
  • jadów owadów błonkoskrzydłych



________________________________
Pełny tekst artykułu dostępny na www.alergia.org.pl